Tìm hiểu những chính sách cụ thể, thiết thực và đầy triển vọng mà Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân (“Nghị quyết 68”) mang lại nhằm thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của doanh nghiệp nhỏ và vừa (“DNNVV”) – lực lượng đang chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam.
- Tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa
Theo Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP, DNNVV được chia thành ba nhóm: doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Việc phân loại dựa trên ba tiêu chí chính: lĩnh vực hoạt động, số lượng lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, và tổng doanh thu hoặc tổng nguồn vốn của doanh nghiệp.
Cụ thể, trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp và xây dựng:
- Doanh nghiệp siêu nhỏ có không quá 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và có tổng doanh thu hoặc tổng nguồn vốn không vượt quá 3 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp nhỏ có không quá 100 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và có tổng doanh thu không vượt quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không vượt quá 20 tỷ đồng, đồng thời không thuộc nhóm siêu nhỏ.
- Doanh nghiệp vừa có không quá 200 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và có tổng doanh thu không vượt quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không vượt quá 100 tỷ đồng, đồng thời không thuộc nhóm nhỏ hoặc siêu nhỏ.
Đối với lĩnh vực thương mại và dịch vụ:
- Doanh nghiệp siêu nhỏ có không quá 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và có tổng doanh thu không vượt quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không vượt quá 3 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp nhỏ có không quá 50 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và có tổng doanh thu không vượt quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không vượt quá 50 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp vừa có không quá 100 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và có tổng doanh thu không vượt quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không vượt quá 100 tỷ đồng.
- Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Nghị quyết 68
Để thúc đẩy sự phát triển của DNNVV, Nghị quyết 68 đã đề ra nhiều chính sách hỗ trợ đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các nội dung sau:
- Chính sách thuế và lệ phí
Nhà nước miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đầu kể từ ngày thành lập đối với DNNVV, đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc cạnh tranh thị trường và phù hợp với cam kết quốc tế. Ngoài ra, doanh nghiệp còn được miễn lệ phí môn bài và được bố trí nguồn lực từ ngân sách trung ương và địa phương để thực hiện các chương trình hỗ trợ cụ thể.
- Chính sách ưu đãi về đất đai, hạ tầng sản xuất
Nhà nước khuyến khích các địa phương sử dụng ngân sách để hỗ trợ chủ đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vườn ươm công nghệ nhằm tạo điều kiện bố trí quỹ đất cho DNNVV thuê lại. Mỗi khu công nghiệp hoặc cụm công nghiệp cần dành ít nhất 20 ha hoặc 5% tổng diện tích để cho DNNVV thuê. Trong 05 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê đất, các doanh nghiệp được giảm ít nhất 30% tiền thuê đất. Số tiền được giảm này sẽ được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư theo quy định pháp luật.
- Chính sách tín dụng và tài chính
Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế tín dụng cho khu vực tư nhân, trong đó dành một phần nguồn tín dụng thương mại cho DNNVV vay vốn để đầu tư vào máy móc, công nghệ mới, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuỗi cung ứng và xuất khẩu. Các tổ chức tín dụng được khuyến khích đánh giá khoản vay dựa trên dòng tiền, mô hình kinh doanh và tài sản hình thành trong tương lai hoặc tài sản vô hình, đồng thời mở rộng hình thức cho vay tín chấp.
Song song đó, mô hình các quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV ở trung ương và địa phương sẽ được hoàn thiện, chấp nhận một mức độ rủi ro nhất định và triển khai các hình thức bảo lãnh như đồng bảo lãnh, bảo lãnh chéo, hay quỹ tái bảo lãnh để tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.
- Phát triển các kênh tài chính phi truyền thống
Nhà nước đẩy mạnh phát triển các mô hình tài chính phi truyền thống như cho vay ngang hàng (P2P lending), sàn giao dịch gọi vốn cộng đồng (crowdfunding), cũng như mở rộng hoạt động cho thuê tài chính đối với các tài sản phi truyền thống như phần mềm, dữ liệu, tài sản trí tuệ… Ngoài ra, Quỹ phát triển DNNVV được tái cơ cấu nhằm mở rộng đối tượng thụ hưởng, đơn giản hóa quy trình và thúc đẩy việc hợp tác giữa quỹ nhà nước, quỹ địa phương và quỹ tư nhân để tài trợ cho các dự án khởi nghiệp sáng tạo.
- Hỗ trợ vận hành doanh nghiệp
Nhà nước cam kết cung cấp miễn phí phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, đồng thời hỗ trợ tư vấn pháp lý, kế toán, thuế, nhân sự, và quản trị doanh nghiệp. Bên cạnh đó, hệ thống dữ liệu quốc gia sẽ được kết nối để đánh giá tín nhiệm doanh nghiệp thông qua thông tin từ ngân hàng, cơ quan thuế và các tổ chức có liên quan, từ đó tăng cơ hội tiếp cận vốn và các dịch vụ hỗ trợ khác.
Việc xác định đúng quy mô doanh nghiệp theo các tiêu chí pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp hiểu rõ vị thế của mình mà còn là cơ sở để hưởng các chính sách ưu đãi phù hợp. Các chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 68-NQ/TW được thiết kế toàn diện, từ thuế, đất đai, tín dụng đến hỗ trợ công nghệ và quản trị, cho thấy cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong việc thúc đẩy phát triển khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa – một lực lượng quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.
