Ngày 15 tháng 5 năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy, và các quy định liên quan đến công tác cứu nạn, cứu hộ (“Nghị định 105”). Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả cháy, nổ và sự cố tai nạn trên phạm vi cả nước. Nghị định 105 đã cập nhật một số điểm mới như sau:
- Bổ sung danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy
Nghị định 136/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật phòng cháy và chữa cháy và luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật phòng cháy và chữa cháy trước đây quy định Phụ lục I danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy và chữa cháy gồm 21 cơ sở, tại Nghị định 105, Chính phủ đã sửa đổi, bổ sung gồm 34 cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy chữa cháy, cụ thể như sau:
- Trụ sở cơ quan nhà nước các cấp;
- Cơ sở nghiên cứu vũ trụ, trung tâm cơ sở dữ liệu chuyên ngành và cơ sở nghiên cứu chuyên ngành khác có nhà cao từ 2 tầng trở lên hoặc có tổng diện tích sàn từ 300 m2 trở lên;
- Trụ sở làm việc của cơ quan nhà nước; trụ sở, nhà làm việc của doanh nghiệp, tổ chức chính trị, xã hội cao từ 2 tầng trở lên hoặc có tổng diện tích sàn từ 100 m2 trở lên;
- Nhà đa năng, nhà hỗn hợp có từ 2 tầng trở lên hoặc có tổng diện tích sàn từ 100 m2 trở lên, trừ nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh;
- Bãi chứa hàng hóa, vật tư, phế liệu cháy được có diện tích từ 500 m² trở lên;
- Hạ tầng kỹ thuật của khu đô thị, khu nhà ở, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu du lịch, khu nghiên cứu, đào tạo, khu thể dục, thể thao;
Ngoài ra, Phụ lục I còn quy định cụ thể về số tầng, diện tích tối thiểu của các cơ sở sẽ thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy. Nghị định 105 đã xác định rõ những cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao, xác định rõ phạm vi quản lý, từ đó giúp công tác quản lý giám sát hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do cháy, nổ.
- Điều chỉnh về hồ sơ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ
Nghị định 105 đã bổ sung về hồ sơ phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của cơ sở so với Thông tư 149/2020/TT-BCA hiện đang có hiệu lực như sau:
- Phiếu thông tin của cơ sở;
- Nội quy PCCC, cứu nạn, cứu hộ;
- Sổ theo dõi phương tiện PCCC, cứu nạn, cứu hộ;
- Văn bản phân công người thực hiện nhiệm vụ PCCC, cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở (cơ sở không yêu cầu thành lập Đội PCCC và cứu nạn, cứu hộ cơ sở).
- Bản vẽ hoàn công hệ thống, hạng mục liên quan đến PCCC với công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC;
- Biên bản kiểm tra về PCCC của UBND cấp xã hoặc cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng trực tiếp quản lý cơ sở;
- Biên bản VPHC, quyết định xử phạt VPHC về PCCC và cứu nạn, cứu hộ; quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ hoạt động, phục hồi hoạt động của người có thẩm quyền; văn bản kiến nghị về PCCC của UBND cấp xã hoặc cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng trực tiếp quản lý cơ sở (nếu có);
- Văn bản thể hiện việc phân công người thực hiện kiểm tra về PCCC tại cơ sở (nếu có)
Bên cạnh việc bổ sung các tài liệu thì Nghị định 105 cũng loại bỏ một số tài liệu theo quy định của Thông tư 149/2020/TT-BCA:
- Quyết định ban hành nội quy, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về PCCC; quyết định phân công chức trách, nhiệm vụ trong thực hiện công tác PCCC của cơ sở (nếu có);
- Bản sao bản vẽ tổng mặt bằng thể hiện giao thông, nguồn nước phục vụ chữa cháy, bố trí công năng của các hạng mục, dây chuyền công nghệ trong cơ sở đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt (nếu có);
- Báo cáo vụ cháy, nổ, sự cố, tai nạn (nếu có);
- Giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ PCCC với cơ sở kinh doanh dịch vụ PCCC;…
- Hướng dẫn mới về việc thẩm định về phòng cháy và chữa cháy, kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan chuyên môn về xây dựng
Theo các quy định cũ về phòng cháy, chữa cháy chưa quy định rõ về việc thẩm định về phòng cháy và chữa cháy, kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan chuyên môn về xây dựng, tại Nghị định 105 đã quy định cụ thể đối với công trình thuộc: (i) đối tượng phải thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở tại cơ quan chuyên môn về xây dựng; và (ii) thuộc Phụ lục III kèm theo Nghị định 105 sẽ được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định về thiết kế phòng cháy, chữa cháy.
Việc thực hiện thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy trong báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở và thời gian trả kết quả thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy được tích hợp, lồng ghép với quá trình thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở và trả kết quả thẩm định theo quy định của pháp luật về xây dựng.
Đối với công trình, phương tiện giao thông quy định tại Phụ lục III kèm theo Nghị định 105 trừ công trình tạm theo quy định của pháp luật về xây dựng, công trình thuộc dự án thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt theo quy định của pháp luật về đầu tư, công trình thuộc các cơ sở quốc phòng hoạt động phục vụ mục đích quân sự, lưỡng dụng và phương tiện giao thông được các cơ sở quốc phòng chế tạo hoặc hoán cải chuyên dùng cho hoạt động quân sự thì sẽ phải thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan Công an.
- Điều chỉnh danh mục các phụ lục ban hành.
Tại Nghị định 105 đã không còn các danh mục:
- Phụ lục III: Danh mục cơ sở do cơ quan Công an quản lý.
- Phụ lục IV: Danh mục cơ sở do Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã quản lý.
- Phụ lục VIII: Quy cách cờ hiệu, biển báo và băng sử dụng trong chữa cháy.
Theo đó sẽ thay thế một số danh mục mới:
- Phụ lục III: Danh mục công trình, phương tiện giao thông thuộc diện thẩm định thiết kế về PCCC do cơ quan quản lý chuyên ngành thẩm định.
- Phụ lục IV: Danh mục phương tiện PCCC, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy.
- Phụ lục V: Danh mục phương tiện PCCC, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy thuộc diện cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường.
Việc thay đổi này sẽ phù hợp với thực tiễn, sự thay đổi cơ cấu quản lý của cơ quan nhà nước, đơn giản hóa việc quản lý theo hướng kỹ thuật-chuyên ngành, không hành chính hóa.
Việc ban hành Nghị định 105 sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý về phòng cháy chữa cháy và cứu hộ cứu nạn, khắc phục các hạn chế của Nghị định 136/2020/NĐ-CP. Ngoài ra, Nghị định 105 phân rõ và khái quát trách nhiệm cho các bộ chuyên ngành trong việc thẩm định thiết kế phòng cháy chữa cháy thay vì trước đây lực lượng Công an chịu trách nhiệm toàn bộ.
