Ngày 10 tháng 02 năm 2025 Chính Phủ ban hành Nghị định số 106/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (“Nghị định 106”). Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 và sẽ thay thế mục 3 Chương II Nghị định số 144/2021/NĐ-CP (“Nghị định 144”). Nghị định 106 đã cập nhật một số điểm mới đáng chú ý sau:
Quy định chi tiết đối tượng điều chỉnh là tổ chức
Khoản 2 Điều 2 Nghị định 106 quy định chi tiết đối tượng là “tổ chức” là đối tượng điều chỉnh bằng cách dẫn chiếu đến các quy định của luật chuyên ngành: tổ chức được thành lập theo Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Hợp tác xã. Ngoài ra, Nghị định còn bổ sung các đối tượng là tổ chức chịu sự điều chỉnh như: các đơn vị phụ thuộc Hợp tác xã (Văn phòng, Chi nhánh hợp tác xã); Tổ chức được thành lập theo quy định của Luật Thương mại; Cơ quan nhà nước; Ban Quản trị nhà chung cư hoạt động theo mô hình ban quản trị, có tư cách pháp nhân; Tổ chức được giao trực tiếp quản lý cơ sở theo quy định tại Luật phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Mức xử phạt đối với các vi phạm về phòng cháy chữa cháy trong đầu tư xây dựng
Hành vi vi phạm các quy định về phòng cháy và chữa cháy trong quá trình sử dụng, thi công và đưa công trình xây dựng vào hoạt động sẽ bị xử phạt hành chính theo tại Điều 18 Nghị định 106.
Cụ thể, phạt tiền từ 15-20 triệu Đồng đối với hành vi cải tạo, bổ sung công năng công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế phòng cháy chữa cháy nhưng chưa có văn bản thẩm định về thiết kế phòng cháy chữa cháy, từ 20-25 triệu Đồng nếu thi công xây dựng công trình chưa có thẩm định thiết kế phòng cháy chữa cháy. Trường hợp vi phạm một trong hai quy định tại đây mà để xảy ra cháy nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì có thể bị phạt với mức tiền phạt gấp đôi.
Ngoài ra, Nghị định giữ nguyên mức xử phạt: từ 30-50 triệu Đồng đối với hành vi đưa công trình đã được thẩm duyệt thiết kế vào sử dụng nhưng chưa có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu phòng cháy chữa cháy và 40-50 triệu Đồng với hành vi đưa công trình vào hoạt động khi chưa có cả văn bản thẩm định thiết kế và chấp thuận nghiệm thu.
Mở rộng phạm vi áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động
Đình chỉ hoạt động là một trong những hình thức xử phạt bổ sung trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, và cứu nạn, cứu hộ. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp xử phạt này tại Nghị định 144 còn hạn chế và chỉ áp dụng đối với vi phạm về phòng cháy và chữa cháy trong sản xuất, kinh doanh chất, hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ. Nghị định 106 đã mở rộng biện pháp đình chỉ hoạt động áp dụng cho các hành vi vi phạm sau đây:
- Đưa công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông đã được thẩm duyệt thiết kế hoặc thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy vào khai thác, sử dụng khi chưa có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành;
- Đưa công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông thuộc diện phải thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy vào sử dụng, hoạt động khi chưa có văn bản thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy và văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành;
- Không trang bị, lắp đặt hoặc duy trì hệ thống báo cháy, hệ thống chữa cháy;
- Không duy trì giải pháp thông gió cho khu vực sản xuất, bảo quản, kinh doanh, sử dụng chất, hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ đã được trang bị, lắp đặt;
- Không có đủ hoặc duy trì lối thoát nạn hoặc đường thoát nạn của nhà, công trình;
- Xây dựng nhà, công trình không bảo đảm khoảng cách phòng cháy, chữa cháy.
Mở rộng việc xử phạt đối với vi phạm về mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, nộp tiền trích cho hoạt đồng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ
Các quy định xử phạt về bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc là nội dung đáng chú ý đối với các cơ sở bắt buộc phải mua loại bảo hiểm này như nhà chung cơ từ 5 tầng trở lên, bệnh viện, rạp chiếu phim, các cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke,… Theo quy định pháp luật về phòng cháy, chữa cháy, các cơ sở có nguy cơ cháy nổ phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc và các doanh nghiệp bảo hiểm triển khai bảo hiểm cháy, nổ phải trích nộp 2% số phí bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc thực tế thu được của các hợp đồng bảo hiểm gốc trong năm tài chính trước liền kề.
Tại Điều 17 Nghị định 106, việc mua bảo hiểm cháy, nổ không đúng mức phí bị phạt từ 10–15 triệu Đồng (giảm so với Nghị định 144). Nếu không mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, cơ sở nguy hiểm cháy, nổ nhóm 1 bị phạt 30–40 triệu Đồng, và nhóm 2 là 40–50 triệu Đồng. Ngoài ra, Nghị định mới mở rộng chế tài cho hành vi không nộp đủ tiền trích cho hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu hộ từ bảo hiểm: hành vi nộp từ 50% đến dưới 100% mức tiền trích bị phạt 10–15 triệu Đồng, hành vi nộp dưới 50% mức tiền trích bị phạt 20–30 triệu Đồng và mức tiền phạt từ 40-50 triệu Đồng sẽ áp dụng nếu không trích nộp khoản tiền này.
